1991-ci ildə dövlət müstəqilliyini bərpa edən Azərbaycan qarşılaşdığı ağır sınaqlara baxmayaraq, dövlətçilik yolunda inamla irəliləməyə başladı. Həmin dövrdə ölkənin qarşısında çoxsaylı problemlər yaranmışdı. Ermənistanın Azərbaycana qarşı elan olunmamış müharibəsi nəticəsində torpaqlarımızın bir hissəsi işğal edildi, şəhər və kəndlərimiz dağıdıldı, insanlar öz doğma yurdlarını tərk etmək məcburiyyətində qaldılar. İşğalın yaratdığı ağır nəticələr uzun illər Azərbaycan xalqının həyatına təsir göstərdi. Ərazi bütövlüyünün və suverenliyin bərpası isə ölkənin qarşısında duran əsas milli məsələlərdən birinə çevrildi.
Sonrakı illərdə Azərbaycan Prezident cənab İlham Əliyevin öndərliyində güclü dövlət quruculuğu istiqamətində mühüm addımlar atdı. Düşünülmüş siyasət nəticəsində ölkənin iqtisadi imkanları genişləndi, müdafiə potensialı gücləndirildi, ordunun maddi-texniki bazası yeniləndi və beynəlxalq əlaqələr inkişaf etdirildi. Bütün bunlarla yanaşı, Azərbaycan xalqının torpaqlarımızın işğaldan azad olunacağına olan inamı da daim qorunub saxlanıldı. Bu yolun ən mühüm mərhələlərindən biri 2020-ci ildə baş verdi. Sentyabrın 27-də başlayan Vətən müharibəsi Azərbaycan tarixində mühüm dönüş yaratdı. 44 gün davam edən hərbi əməliyyatlar nəticəsində bir sıra yaşayış məntəqələri, şəhər və rayonlar işğaldan azad edildi. Noyabrın 8-də Şuşanın azad olunması müharibənin gedişində xüsusi əhəmiyyət daşıyan hadisə oldu. Azərbaycan Ordusunun əldə etdiyi uğurlar nəticəsində ölkənin ərazi bütövlüyünün bərpası istiqamətində böyük irəliləyiş əldə edildi.
2020-ci ilin noyabrında hərbi əməliyyatların dayandırılmasından sonra da Azərbaycanın qarşısında həllini gözləyən mühüm məsələlər var idi. Əsas məqsədlərdən biri dövlət suverenliyinin ölkənin bütün ərazisində tam təmin olunması idi. 2023-cü ildə baş verən hadisələr bu prosesin son mərhələsini təşkil etdi. 2023-cü il sentyabrın 19-da Azərbaycan Ordusu tərəfindən Qarabağ bölgəsində lokal xarakterli antiterror tədbirlərinə başlanıldı. Tədbirlər nəticəsində bölgədəki qanunsuz silahlı birləşmələrin fəaliyyətinə son qoyuldu. Sentyabrın 20-də əldə olunan razılaşmadan sonra Azərbaycan dövlətinin bütün ərazisində suverenlik tam bərpa edildi. Beləliklə, ölkənin ərazi bütövlüyünün ardınca dövlət suverenliyinin təmin olunması da reallaşdı. Bu tarixi hadisənin əhəmiyyətini nəzərə alan Prezident İlham Əliyevin 19 sentyabr 2024-cü il tarixli Sərəncamı ilə sentyabrın 20-si Dövlət Suverenliyi Günü elan edildi. Beləliklə, 20 Sentyabr Azərbaycanın dövlətçilik tarixində ayrıca yeri olan əlamətdar günlər sırasına daxil edildi.
Dövlət Suverenliyi Gününün təsis edilməsinin əsas mənalarından biri Azərbaycanın keçdiyi tarixi yolun yaddaşlarda yaşadılmasıdır. Bu gün bizə xatırladır ki, dövlət müstəqilliyi və suverenlik asan əldə edilən dəyərlər deyil. Bu dəyərlərin qorunması üçün xalq və dövlət qarşısında müxtəlif dövrlərdə ciddi sınaqlar dayanıb.
Suverenlik anlayışı dövlətin yalnız öz sərhədlərinə sahib olması ilə məhdudlaşmır. Suverenlik həm də ölkənin bütün ərazisində dövlət hakimiyyətinin həyata keçirilməsi, qanunların işləməsi və dövlət idarəçiliyinin təmin olunması deməkdir. Buna görə də 2023-cü ildə dövlət suverenliyinin tam bərpa edilməsi Azərbaycanın müasir dövlətçilik tarixində mühüm hadisə hesab olunur. Bu tarixi nəticənin arxasında Azərbaycan xalqının uzun illər ərzində göstərdiyi səbir və əzmkarlıq, hərbçilərimizin qəhrəmanlığı və şəhidlərimizin fədakarlığı dayanır. Dövlət Suverenliyi Günü həm də Vətən uğrunda canından keçən insanların xatirəsinə ehtiramın ifadəsidir. Azərbaycan Prezidentinin Dövlət Suverenliyi Gününün təsis edilməsi ilə bağlı Sərəncamında da ərazi bütövlüyünün və suverenliyin şəhidlərin qanı hesabına əldə edilmiş milli sərvət olduğu vurğulanır.
20 Sentyabrın digər mühüm tərəfi bu tarixin gənc nəslə çatdırdığı mesajla bağlıdır. Bu günün mahiyyətini dərk etmək üçün Azərbaycanın keçdiyi yolu bilmək vacibdir. Gənclər ölkəmizin hansı çətinliklərdən keçərək bugünkü vəziyyətə gəldiyini, müstəqilliyin hansı sınaqlardan sonra möhkəmləndiyini və dövlət suverenliyinin hansı tarixi hadisələrin nəticəsində tam bərpa olunduğunu bilməlidirlər.
2025-ci ilin “Konstitusiya və Suverenlik İli” elan olunması da dövlət suverenliyi məsələsinə xüsusi diqqətin göstəricisi idi. 28 dekabr 2024-cü il tarixli Sərəncamla 2025-ci il Azərbaycanda “Konstitusiya və Suverenlik İli” elan edildi. Bu qərarda həm 2020-ci ildə əldə edilmiş Zəfər, həm də 2023-cü ildə dövlət suverenliyinin tam bərpası nəzərə alınmışdı.
20 Sentyabr həm tarixi keçmişə nəzər salmaq, həm də gələcəyə baxmaq üçün əlamətdar gündür. Bu tarix bir tərəfdən Azərbaycanın keçdiyi çətin yolu xatırladır, digər tərəfdən isə suverenliyin bərpasından sonra qarşıda açılan yeni imkanları göstərir.
Dövlət suverenliyinin qorunması hər bir vətəndaş üçün əhəmiyyətli məsələdir. Bunun əsasını dövlətə və qanunlara hörmət, milli dəyərlərin qorunması, ölkənin inkişafına töhfə vermək və gələcək nəsillərə sağlam dövlətçilik düşüncəsinin ötürülməsi təşkil edir. Suverenliyin əldə olunması qədər onun qorunması və möhkəmləndirilməsi də böyük məsuliyyət tələb edir.
Bu gün 20 Sentyabr Azərbaycan xalqının yaddaşında mühüm tarixi hadisənin rəmzi kimi yaşayır. Bu tarix şəhidlərimizin xatirəsini ehtiramla yad etmək, Vətən müharibəsində göstərilən qəhrəmanlığı xatırlamaq və Azərbaycanın dövlətçilik yoluna nəzər salmaq üçün mühüm bir gündür.
20 Sentyabr – Dövlət Suverenliyi Günü Azərbaycan dövlətinin öz ərazisində tam suverenliyini təmin etdiyi tarixi mərhələni ifadə edir. Bu günün əsas mesajı isə sadədir: müstəqil dövlət böyük tarixi sərvətdir. Onu qorumaq, dövlətçiliyi möhkəmləndirmək və bu dəyəri gələcək nəsillərə ötürmək Azərbaycan xalqının qarşısında duran mühüm vəzifələrdəndir.